قمار جدید ریاض
تلاش برای فشار بر شریان حیاتی اقتصاد یمن میتواند به تهدید مستقیم مسیرهای تجاری و صادراتی عربستان منجر شود
تهدید اخیر انصارا... به هدف قرار دادن بندر جده و دیگر بنادر سعودی در دریای سرخ، در واکنش به هشدار ائتلاف تحت رهبری عربستان درباره حمله به بندر الحدیده، معادله تازهای را در جنگ یمن مطرح کرده است. روز گذشته محمد الفرح، عضو دفتر سیاسی جنبش انصارا... اعلام کرد که در صورت حمله عربستان به بندر الحدیده، صنعا نیز بندر جده را ممکن است به سرنوشتی مشابه بندر ایلات در فلسطین اشغالی دچار کند؛ بندری که در پی حملات و محاصره اعمال شده توسط یمن به مدت دوسال تعطیل شد. یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن نیز هشدار داد در صورت حمله به الحدیده، بندر جده و تمام بنادر عربستان در ساحل دریای سرخ به اهداف نیروهای یمنی تبدیل خواهند شد. نکته مهم این است که موضوع حمله به الحدیده، دیگر صرفاً در حد گمانهزنی درباره برنامههای احتمالی ریاض باقی نمانده است. ائتلاف تحت رهبری عربستان پس از صدور هشدار تخلیه برای غیرنظامیان و کارکنان بندر، از حمله به این تأسیسات خبر داد و مدعی شد اهدافی را که برای قاچاق سلاح و انتقال موشکهای بالستیک استفاده میشد، هدف قرار داده است. در مقابل، مقامهای یمنی اعلام کردند بندر همچنان فعال است و روند ورود کالاها ادامه خواهد یافت. این تحول را باید در بستر تغییر موازنه میدانی جنگ و افزایش فشارهای نظامی و اقتصادی بر عربستان بررسی کرد؛ زیرا الحدیده صرفاً یک بندر تجاری نیست، بلکه یکی از مهمترین مجاری ورود کالا، سوخت و کمکهای بشردوستانه به یمن محسوب میشود. از همین رو، تهدید به هدف قرار دادن آن، در صورت تداوم، میتواند بهجای عقبراندن انصارا...، به گسترش دامنه تقابل و قرار گرفتن بنادر سعودی در معرض تهدیدی مشابه منجر شود. تحولات روزهای اخیر نشان میدهد که تقابل در جبهه غربی یمن وارد مرحله حساستری شده است. عقبنشینی نیروهای همسو با دولت مورد حمایت ریاض از مواضع اطراف بابالمندب و ذباب، پیشروی انصارا... در بخشهایی از ساحل غربی و هشدارهای متقابل درباره بنادر و زیرساختهای حیاتی، شرایطی ایجاد کرده که هرگونه گسترش حملات به زیرساختهای بندری میتواند دامنه جنگ را از میدانهای نبرد یمن به قلب شبکه تجارت و انرژی عربستان بکشاند.
تحول در موازنه میدانی
زمینه این تهدیدها را باید در تحولات هفتههای اخیر در جبهه غربی یمن و از بین رفتن کامل چشمانداز نظامی عربستان در یمن دانست. در روزهای اخیر نیروهای مزدور تحت امر عربستان با شکست سنگین از رزمندگان یمنی، تمامی استحکامات خود را رها کردند و مجبور به عقبنشینی گسترده از مناطق ساحل غربی در اطراف تنگه بابالمندب و منطقه ذباب شدند تا تمرکز خود را بر حفظ عدن قرار دهند. این تحولات پس از آن رخ داد که نیروهای انصارا... در ماه سپتامبر پیشرویهایی در امتداد ساحل دریای سرخ انجام دادند و مواضع مهمی را در مسیر بابالمندب به دست گرفتند. در هفتههای بعد، نیروهای تحت حمایت عربستان تلاش کردند با ضدحمله، به صورت موقتی پیشرویهای انصارا... را کند کنند و حتی از بازپسگیری برخی مواضع در المخاء خبر دادند؛ اما در نهایت نتوانستند بیش از چند روز مقاومت کنند. در نتیجه، صنعا اکنون از موقعیت دست بالایی برای اعمال فشار بر مسیرهای دریایی جنوب دریای سرخ و شبکه تجارت دریایی عربستان سعودی برخوردار است. در چنین وضعیتی، حمله به الحدیده میتواند بهجای ایجاد فشار یکطرفه بر صنعا، زنجیرهای از اقدامات متقابل را فعال کند؛ زنجیرهای که در آن بنادر جده و دیگر مراکز ساحلی سعودی، تأسیسات نفتی، فرودگاهها و مسیرهای صادرات انرژی در معرض تهدید قرار میگیرند. این همان نقطهای است که محاسبه نظامی ریاض با هزینههای اقتصادی و راهبردی درهم میآمیزد.
