روزنامه خراسان

نشریه‌ها

آرشیو خراسان آنلاین

درباره غوغازیست ها

غوغازیست‎ها؛ کلمه ای که در ادبیات سیاسی ،شناسنامه شد برای نظم گریزان و آرامش ستیزان در ادوار مختلف. در منطق انسانی و اخلاقی، جامعه با «نظم»، «ثبات» و «ساختار» به پیشرفت می رسد اما در لایه‌های زیرین قدرت، با گونه‌ای از کنشگران روبه رو هستیم که بقای آن‌ها نه در «ساختن نظم»، بلکه در «مهندسی آشوب» نهفته است. این افراد، در واقع  همان«غوغازیست ها» هستند. کسانی که حیاتشان در «سکون» متوقف می‌شود و در «غوغای تلاطم» جان می‌گیرند. استعاره «قورباغه و آواز ابو‌عطا» به خوبی، منطق رفتاری این گروه را تبیین می‌کند. قورباغه برای آنکه بتواند آواز خود را به گوش دیگران برساند، نیازمند «سربالا رفتن آب» است. اما این آب، نه از مسیر طبیعی جریان، بلکه از طریق «پمپاژ تفرقه و نفرت» تغییر مسیر می دهد. این کنشگران، با تغییر مسیر جریان اصلی آب جامعه - که عقلانیت و تدبیر و آرامش است- محیطی را فراهم می‌کنند که در آن، پندار خود را باور و مطالبه غالب معرفی کنند. آن‌ها برای آنکه بتوانند «هیچِ» خود را به چشم «همه چیز» بنمایند، باید «آرامش جمعی» را به عنوان مانعی برای «خودنمایی شخصی» از میان بردارند. فضای مجازی هم بستر گسترده ای است برای این کار که قبلا « ترامپ» آن را آزموده و برای غوغاییان همه جهان مدل ارائه کرده است. او برای این که در نگاه و ذهن جامعه هدف- یک روز آمریکا و دیگر روز همه جهان- باشد، از دادگاه رفتن خود هم فرصت برای دیده شدن می ساخت. حالا عاشقان دیده شدن، همان خط را می روند ولو با نیت متفاوت. با استفاده از قدرت الگوریتم‌ها و تولید محتواهای جعلی، فضا- آشوبی می کنند اما وقتی با علامت سوال قانون و قضا مواجه می شوند، یا گناه را روی دوش « هوش مصنوعی» می گذارند یا دامن خود را می تکانند که قصد غبارافشانی نداشته اند. امشب تریبون پیدا می کنند هر رطب و یابسی را به هم می بافند و فردا چون خورشید طلوع می کند و به پرسش گرفته می شوند، به انکار خود می پردازند! هم تولید فناورانه دارند و هم انکار فناورانه و مسئولیت کنش خود را به گردن یک «ماشین بدون اراده» می‌اندازند تا از زیر بار پاسخگویی بگریزند. در این جا، حقیقت، قربانی «فرهنگ پسا-حقیقت» می‌شود. جایی که «واقعیت» دیگر ملاک نیست، بلکه «شدت بازتاب روایت» ملاک است. یکی از تأمل‌برانگیزترین جنبه‌های این پدیده، در «ساختار روانی» این« کودک- سیاست‌مداران» نهفته است. نباید «کودک بودن» آنان را صرفاً به سن و سال یا شناسنامه محدود کرد. این‌ها، «کودکان سیاسی» هستند؛ افرادی که حتی با موی سفید و پوشش رسمی، همبازی کودک درون خود هستند. باری، برای این جماعت کم تعداد، «آرامش»، معنای «مرگ» را می‌دهد. آن‌ها در فضای امن و باثبات، دچار «انقباض هیجانی» می‌شوند. از این رو، بر اساس یک «پندار تنازع بقا» ، به دنبال «شکستن قاب‌های وحدت» و «تنش‌زایی در روابط اجتماعی» هستند. آن‌ها «آرامش جامعه» را به مثابه محرومیتی برای خود می‌بینند و می‌کوشند تا با ایجاد «اضطراب جمعی»، زمینه را برای قدرت سازی خویش فراهم کنند. البته این «غوغایی‌گری»، رفتاری است که ماهیتی «موجی و گذرا» دارد. این کنش‌ها، بسان «کف‌های روی آب»، تنها زایده‌های موج‌های کوتاه و تلاطم‌های لحظه‌ای هستند. آن‌ها برخلاف «جریان‌های اصلی معرفتی و تاریخی»، فاقد «تداوم ساختاری» هستند. اگرچه امروز، این «حباب‌ها» با شدت بسیار و با استفاده از ابزارهای نوین، خود را بزرگ و تهدیدآمیز نشان می‌دهند، اما تجربه زیسته ما در این نیم قرن انقلاب می گوید، آن‌ها دچار «بی‌ثباتی ذاتی» هستند. «غبارها» در نهایت فرومی‌نشینند و «حباب‌ها» با اولین برخورد با «سنگ محک حقیقت» و «سختی واقعیت»، می‌ترکند. زمانی که غبارها فرو بنشینند و «شفافیت واقعیت» جایگزین «ابهام مصنوعی» شود، غوغازیست ها، به پایان سلام خواهند داد. و آن روز دیر نیست.