از زبان عشق
نگاهی به کتاب «دموکراسی از گلوی گنجشکها» سروده مانی آروین
![](http://neo.khorasannews.com/content/upload/71acb4ad-7b6e-40fa-9455-a6e76597b934.jpg)
حیدر کاسبی- «تو نمیآیی / و چراغ مهمانخانه/ خاموش است/ گربهای با کلاف قرمز / غروب را به بازی گرفته...». مانی آروین، شاعر جوان بیرجندی است که به نظر میرسد شعر برای او قوت غالب روزانهاش باشد. این را از سرودههایش میشود فهمید. او نگاه نافذی دارد و آنقدر به همهچیز شاعرانه مینگرد که کمتر پدیدهای برایش معمولی جلوه میکند:
«گلدانم خالی ست/ یک دسته باد میچینم / پنجره را باز میکنم / همسایهام/ به حضور گنجشکها عادت ندارد / میبینی؟/ جهان به مویهای بند است». حتی حضور گنجشکها که عادیترین امر ممکن در جهان پیرامون میتواند باشد، برای او شعر محض است.
در جهان شاعر همهچیز تازه است؛ آنقدر تازه که بعضی چیزها اسم ندارند و اوست که حتی به تاریکی هم معنای روشنی میدهد: «تاریکی را به گور میبرم/ شاید / از تنهایی گاوها کم شود».
![](http://neo.khorasannews.com/content/upload/0fef7740-48db-4cd6-91db-d2b64801d068.jpg)
«زیبایی همه چیز را از آن خود میکند»
بهراستی کارکرد شعر در جهانی که هر روز بیش از پیش درگیر جنگ میشود، چیست؟ آیا شعر هم قرار است مثل خیلی از پدیدههای دیگر عاشقانهسرایی و رمانتیکنویسی را کنار بگذارد و از قافله جنگ عقب نیفتد یا رسالتی مهمتر به دوش دارد و جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنهد؟ چه کسی میتواند ادعا کند در تاریخ هزار ساله ادبیات فارسی که هزار جور جنگ به خود دیده، شعر راه خودش را نرفته و شاعر کار خودش را در هر شرایطی نکرده است؟
«همهچیز تمام شد / شیطان / با شاخه پشت پنجره/ به توافق رسید / دموکراسی از گلوی گنجشکها / یخ صبح را میشکند».
کم نبودهاند شاعرانی که ضد جنگ شعر گفتهاند و در جهت ارتقای مفهوم انسانیت در سمت بیطرف همه جنگها ایستاده و شعر بلند انسان را سرودهاند. اصلاً آیا عاشقانهسرایی به سبک مانی آروین نوعی شورش علیه ناآرامی نیست؟
«با دارچین و هل/ عصرها به تو فکر میکنم/ میترسم مرا ببویی/ عطر آدم دیگری بدهم/ اثاثیه خوابهایم را بیرون ریختهام/ از تو / خروارها بیداری است».
اینکه شاعر بتواند در هجوم نفرتها و نیرنگها و در اوج ناامیدی و روزمرگیها عاشق بماند، آیا خودش معجزه نیست؟ مانی آروین شاعر عاشقانهسرایی است. او در کتاب دومش شعرهای یکدست و کوتاهی را به مخاطبش ارائه میدهد.
«سطرهای مستقل و نزدیک به هایکو»
ایجاز یکی از مهمترین ویژگیهای شعر مانی آروین است که به شکلی مینیمال به ذائقه مخاطبش احترام گذاشته و در کوتاهترین مسیر ممکن ارتباطش را با شنونده برقرار میکند؛ به طوریکه در شعر او بعضی از سطرها مستقل بوده و به تنهایی میتوانند یک هایکوی زیبا باشند:
«دلم شکسته/ چون گنجشکی/ که از سبد آلو میپرد / چیزی در سرم تکان میخورد / مثل توپ کودک / میان شاخههای درخت».
در کتاب او شعرهایی مثل همین شعر نسبتاً کوتاه علاوه بر این که یک شعر مستقل بوده، همزمان میتواند دو شعر کوتاه یا به عبارتی دو هایکوی زیبا باشد:
« گنجشکی/ از سبد آلو میپرد»
و
«توپ کودک / میان شاخههای درخت»
این از خاصیتهای یک شعر خوب است که علاوه بر این که در محور عمودی انسجام لازم را دارد، هر سطر آن هم به تنهایی میتواند نقش خودش را ایفا کند. ویژگی دیگر شعرهایی از این دست، این است که به راحتی در ذهن مخاطب نفوذ میکند و در حافظهاش میماند:
«امروز / دلم روشن است/ میدانم فریب میخورم / به درنای نشسته در سرم فکر میکنم / و درخت گردوی پدربزرگ/ آتشی است / برفی / که بر شاخه نمینشیند».
«دموکراسی از گلوی گنجشکها»، دومین کتاب مانی آروین است که 73 شعر کوتاه را در بر میگیرد و انتشارات مروارید آن را پاییز 1402 به چاپ رسانده است.