شاپور ساسانی؛ دوستدار آثار باستانی!
در میان فرمانروایان دودمان ساسانی، شاپور یکم، پسر اردشیر بابکان، به دلیل فتوحات پرشمارش و نیز غلبه بر رومیان و به اسارت درآوردن والریانوس، امپراتور روم، شهرت فراوانی دارد؛ با این حال، یکی از ویژگیهای شخصیتی کمتر شناخته شده او، علاقهاش به معماری و آثار باستانی است. 1764 سال پیش ، دهم ژوئن سال 256 میلادی، سپاهیان ایران با فرماندهی شاپور یکم توانستند شهر «سلوکیه» در آناتولی را فتح کنند. این شهر به لحاظ آثار معماری و بناهای فاخر، یکی از مراکز مهم و تأثیرگذار در خاورمیانه بود. در سلوکیه، تعداد زیادی ساختمان باقی مانده از دوره استیلای جانشینان اسکندر نیز وجود داشت که بخشی از هویت این شهر محسوب میشد. رسم آن زمان این بود که چون فاتحان وارد شهری میشدند، آثار هویتی دشمنان را از بین میبردند؛ چنانکه اسکندر، قرنها قبل، تخت جمشید را به آتش کشید؛ اما شاپور یکم، رویهای متفاوت در پیش گرفت. او دستور داد به ابنیه تاریخی و نیز، بناهای فاخر شهر کار نداشته باشند و آنها را حفظ کنند. شاید بتوان این اقدام شاپور را نخستین دستور حکومتی تاریخ، در راستای حفظ آثار باستانی دانست. بر همین اساس، سپاهیان ایران با نظم و انضباطی مثال زدنی، معماری شهر را حفظ کردند و آن را برای آیندگان باقی گذاشتند. شاپور علاقهاش به معماری را در ساخت شهرهای متعدد در ایران و کاخهای زیبا در فارس نشان دادهاست. مورخان، نیشابور را یکی از یادگاران عهد فرمانروایی وی میدانند. شاپور یکم ساسانی در سال 270 میلادی، پس از 30 سال حکومت درگذشت و پسرش هرمز یکم، جای وی را گرفت.