دانش آموختگان عزیز ، نیازی به شما نیست!
طبق اعلام سازمان امور اداری و استخدامی 71 درصد رشته های وزارت علوم، تقاضای شغل دولتی ندارند و مشخصا در رشته های علوم انسانی 65 درصد رشته ها به طور کل تقاضای شغلی ندارد. بررسی آمارهای مرتبط در این حوزه ها نشان می دهد رشته های دانشگاهی راهی جدا از واقعیت های بازار کار دارند
نویسنده : صادق غفوریان
![](http://neo.khorasannews.com/content/upload/223e70a7-ad27-4374-bdfb-2fc4308920d4.jpg)
غم انگیز است که نظام آموزش عالی امروز ما با همه طول و عرض و بدنه تخصصی، علمی و آکادمیک خود، سرگرم توسعه و آموزش رشته هایی است که گفته می شود، ۷۱.۴ درصد رشتههای وزارت علوم و ۵۹.۴ درصد رشتههای وزارت بهداشت بدون تقاضای شغل دولتی است. البته اگر این 71.4 درصد و 59.4 درصد در خارج از بخش های دولتی یعنی در بخش خصوصی بتوانند صاحب شغل شوند باز هم غنیمت است اما آمارها می گوید: 90 درصد دانش آموختگان دانشگاه ها در مشاغلی غیرمرتبط با رشته تحصیلی شان اشتغال دارند.
گزارش های رسمی چه می گوید؟
بر اساس گزارش 28 مرداد رئیس سازمان امور اداری و استخدامی و رئیس کارگروه اشتغال شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، ۷۱.۴ درصد رشتههای وزارت علوم و ۵۹.۴ درصد رشتههای وزارت بهداشت فاقد تقاضای شغل دولتی است، همچنین فقط برای ۲۸.۶ درصد فارغالتحصیلان دانشگاههای وزارت علوم، تقاضای شغل در مشاغل دولتی وجود دارد و این نسبت در رشتههای مصوب وزارت بهداشت، ۴۰.۶ درصد است.
آمار تامل برانگیز در رشته های علوم انسانی
اگر بخواهیم کمی جزئی تر به نسبت میان رشته ها و تقاضایی که برای اشتغال از آن ها وجود دارد، بپردازیم عددهای اعلامی سازمان امور اداری و استخدامی نگران کننده و غم انگیز است: «طبق این گزارش، در حوزه علوم انسانی ۶۵۴ عنوان رشته وجود دارد که فقط ۲۰۷ شغل مرتبط را شامل میشود. سهم رشتههای علوم انسانی در آزمون اشتغال از کل رشتهها حدود ۲۵ درصد است ولی سهم رشتههای علوم انسانی در کل تقاضا برای شغل ۳۵.۶ درصد است.»
این آمار یعنی برای 65 درصد رشته های علوم انسانی به طور کل تقاضای شغلی وجود ندارد. توضیح و تفسیر این گزاره، نشان می دهد نظام آموزش عالی ما در بخش رشته های علوم انسانی برای 65 درصد تحصیل کنندگان در رشته های علوم انسانی هیچ برنامه ای ندارد یا اگر دارد، فقط آموزش همین رشته هایی است که پس از دانش آموختگی آورده شغلی برای دانشجو ندارد.
90 درصد در مشاغل غیر مرتبط
ماجرای رشته های دانشگاهی و ارتباطشان با بازار کار و مشاغلی که دانش آموختگان پس از دریافت مدرک در آن مشغول می شوند، خود حدیث مفصل و قصه ای تقریبا قدیمی در نظام آموزش عالی ماست. شاید لازم نباشد برای فهم آماری این موضوع، به سراغ آمارهای مراکز رسمی برویم بلکه می توان با بررسی مدارک تحصیلی اطرافیانمان و شغل هایشان به کلیتی از این داستان دست یافت. به نظر می رسد، گفته نماینده مجلس که «در مجموع ۹۰ درصد دانشجویان بعد از فارغ التحصیلی یا دنبال شغلی نمی گردند یا شغلی مرتبط با رشته خود ندارند و ۱۰ درصد باقی مانده کارآفرین یا مرتبط با رشته تحصیلی فعالیت دارند» ماجرا را برای ما روشن می کند.
شورای عالی کار چه می گوید؟
جالب این جاست که ارتباط میان رشته تحصیلی و شغل، در کشور ما دچار یک آشفتگی و ناهماهنگی جدی است. طبق آمار شورای عالی اشتغال کشور، از ۱۰۰ درصد دانشجو در تک تک رشته ها، ۴۵ درصد از دانشجویان در هر رشته ای، بعد از فارغ التحصیلی دنبال هیچ شغلی نمی روند.
به قانون های آموزشی عمل نمی شود
به طور قطع، در درمان آسیب آموزش و شغل، دستگاه هایی همچون آموزش و پرورش نقش اساسی دارند اما آیا این نهاد به تکالیف قانونی خود عمل کرده است؟ علیرضا عباسی از نمایندگان کنونی مجلس این طور می گوید: در برنامه ششم هم لحاظ شده است که آموزش و پرورش باید حداقل "۲۵ درصد آموزش های مهارت محور" را توسعه دهد و این سوال را یک سال و نیم گذشته از وزیر آموزش و پرورش داشتم که در حوزه توسعه آموزش های مهارت محور چقدر عملکرد داشتید؟ بر طبق گزارشی که اعلام کردند این رقم صفر درصد بود. در آموزش عالی نیز، در تک تک رشته هایی که باید توسعه آموزش های مهارت محور داشته باشند، عملکرد خوبی حاصل نشده است. این نماینده معتقداست: اگر امروز رشد تولید مان مشکل دارد و با تورم در کشور مواجه هستیم برای این است که از این نیروی انسانی که تربیت و هزینه کردیم نتوانستیم بهره درستی را ببریم.
از هر ۱۰ بیکار ۴ نفر دانشگاهی هستند
در این موضوع، یک بخش نیز آمارهای کلی از وضعیت اشتغال فارغ التحصیلان دانشگاه هاست که چندان شرایط خوبی از آن شاهد نیستیم. مدیر کل نظارت و هماهنگی طرحهای به تازگی گفته است: اگر ۱۰ نفر بیکار در یک مجموعه وجود داشته باشد طبق گزارش مرکز آمار ایران ۴ نفر فارغ التحصیل دانشگاهی هستند. این مسئله در بخش زنان شدیدتر است و ۷ نفر فارغ التحصیلان دانشگاهی است. اگر ساده بگوییم ۴۰ درصد جمعیت بیکار کشور فارغ التحصیل دانشگاهی هستند لذا شرایط اشتغال برای فردی که تحصیلات دانشگاهی ندارد، سادهتر است و راحت تر می توانند به شغل دست پیدا کند. (ایسنا- اردیبهشت1403)
نقشه جامع علمی کشور روزآمد می شود
اگر تا امروز در کشور دچار آسیب رشته تحصیلی و شغل مرتبط با آن شده ایم، یعنی دستگاه های مسئول نتوانستند متناسب با نیاز جامعه قدم بردارند. حالا عاملی رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام کرده که اسناد بالادستی باید روزآمد شود و این اقدام از حوزه علوم انسانی آغاز شده است:
تشکیل کارگروه روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور با اضافه شدن فصل علوم، اجتماعی و علوم انسانی همچنین با ماموریت تدوین سند نقشه جامع علوم انسانی، اجتماعی و هنر در جلسه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی تصویب شد.